مىخورند . از انواع ميوه در جاى خود بحث خواهد شد و در اينجا تنها بايد خاطرنشان ساخت كه سواى ماه فروردين هيچ نمىشود كه بازار از انواع ميوه خالى بماند . به موازات انواع ميوه‌ها ، ايرانيان ، با بسيارى از سبزيهاى خام نيز تغذيه مىكنند و بيش از همه خيار ، كاهو و شنگ شايان ذكر است ؛ با كباب و پنير برگ ترب ، ترتيزك ، ترخون ، پياز و نعناع مىخورند . سواى حبوبى كه قبلا ذكر كرديم سبزيهاى زير قسمت مهمى از غذاى ايرانيان را تشكيل مىدهد : چغندر ، زردك ، انواع كدو ، بادنجان ، اسفناج ، كلم ، كلم قمرى ، شلغم ، جعفرى ، گشنيز ، شبت ، ريواس كه به‌طور وحشى مىرويد ، كنگر ، دنبلان ، قارچ و انواع ديگر سبزيهاى صحرائى و ريشه‌ها . به همهء اينها اسمهاى عمومى « بقولات » و « سبزىآلات « 14 » » داده‌اند . زنان دوست دارند كه در فاصلهء دو غذا ، خود را با خوردن بسيارى از تخمه‌هاى چرب نمك سود كه به آنها آجيل مىگويند سرگرم كنند و دندانهاى خود را با خوردن بادام ، فندق ، گردو ، تخمهء كدو ، هندوانه و انچوچك ، نخودچى بوداده ، گندم و شاهدانه به كار بيندازند . آشاميدنيها . آب مصرفى در شهرها توسط قناتها و آب‌انبارهاى بزرگ در نقاط مختلف شهر ، كه بيشتر در اثر خيرات و مبرات ايجاد شده‌اند ، تأمين مىشود . فقط در آن نقاط كه قنات سرباز است ، آب به سرعت آلوده و غير قابل مصرف مىشود . به اين دليل خانواده‌هاى متمكن ، حيوان باركشى مخصوص حمل آب نگاه مىدارند تا با دو مشك تيماجى آب آشاميدنى را از مظهر قنات كه در خارج از حصار شهر قرار دارد ، بكشد و بياورد . براى كسانى كه كمتر تمول دارند سقا هست كه اغلب آب مانده را به جاى آب تازه به مردم فقير مىفروشد . ايرانيها خيلى به آب خوب اهميت مىدهند ؛ آنها هضم بهتر غذا و وضع بهداشتى مناسبتر را در نقاط كوهستانى بيشتر مربوط به آب مىدانند تا هوا و اغلب بيماريها را به آب بد و آلوده نسبت مىدهند . شهرت دارد كه پادشاهان قديم ايران در لشكركشيهاى خود همواره آب رود زاب را بهمراه برمىداشته‌اند و در دوران جديد نيز سعيد پاشا در سفرش به اروپا آب رود نيل را با خود همراه داشت ؛ ناصر الدين شاه هم دستور داد تا چند ماه آب آشاميدنى را برايش از آن سوى كوه البرز بياورند . با وجود همهء اينها ، از پاكيزه نگاهداشتن آب جويها غفلت دارند ، زيرا آب در جوى روباز در وسط خيابان جريان دارد و حتى در سرچشمهء قناتها نيز لباس كثيف مىشويند ! به غير از آب انواع شربتها و دوغ اغلب سر سفره مصرف مىشود . بيشتر تخم شربتى كه در آب باد مىكند ، قدرى گلاب يا عرق بيد به شربت اضافه مىكنند . اگر سيب رنده كرده يا آرد نشاسته هم به آن بزنند چيزى حاصل مىشود به نام پالوده و آن مشروب گوارائى است كه طرف توجه خاص مردم است و در بازار عرضه مىشود .

--> ( 14 ) . در اصل آلمانى چنين آمده . - م .